Od 3 do 23 września 2001 r. w warszawskim Muzeum Ziemi PAN była prezentowana wystawa Opisanie wyspy Islandiy według Daniela Vettera, przygotowana wspólnie przez Towarzystwo i Muzeum. Inspiracją ekspozycji – jak zdradza jej tytuł – była siedemnastowieczna relacja z wyprawy na Islandię autorstwa Daniela Vettera. Ten późniejszy kosenior Jednoty braci czeskich, wydawca i emigrant mieszkający w Lesznie, jako młody chłopak wyruszył w 1613 r. na zwiedzanie odległej i mało znanej wyspy północy. Podróż po Islandii zajęła mu 3 tygodnie, podczas których zdążył zwiedzić jedynie południowo-zachodnią część wyspy, odwiedzając jednak najważniejsze podówczas miejsca: dolinę Þingvellir, gdzie obradował islandzki parlament Althing, Bessastaðir, rezydencję namiestnika duńskiego i Skálholt, jedno z dwóch biskupstw na Islandii. Wspomnienia z tej wyprawy zostały wydane w 1638 r. w Lesznie pod tytułem Islandia albo Krotkie opisanie Wyspy Islandiy, na której co się kolwiek rzeczy cudownych, niezwyczajnych i w tych krajach naszech nigdy nie słychanych, abo na oko widzieć, abo też od obywatelów tejże wyspy, ludzi wiary godnych słyszeć mogło, to wszystko tu prawdziwie jest poznaczono, A teraz nowo, k woli wszytkim prawym chrześcijanom, na dzieła ręku Pana Zastępów, jako patrzeć, tak i o nich słychać pragnęcym, na światło wydano. W Lesznie, Roku Pańskiego MDCXXXVIII. Książka jest zorganizowana według piętnastu – dość nietypowo jak na te czasy – bo nie chronologicznych, a tematycznych rozdziałów. Dzięki temu podziałowi stała się ona praktycznym źródłem informacji o wyspie. Wiele z opisów Vettera – zwłaszcza tych dotyczących zjawisk geologicznych – nie straciło nic ze swej aktualności, reszta ma wartość dokumentującą dawne warunki i zwyczaje panujące na Islandii.

Głównym założeniem ekspozycji było skonfrontowanie tego siedemnastowiecznego tekstu Daniela Vettera ze współczesnym obrazem Islandii, takim jakiego doświadczyli autorzy zdjęć: Anna  Wojtyńska i Ari Haukson, i w ten sposób przybliżenie tej mało znanej i rzadko odwiedzanej przez Polaków wyspy.

Wystawa – rozmieszczona w jednej sali muzealnej – zachowała podział tematyczny książki Vettera i w jedenastu rozdziałach – pomijając te, których nie dało się “zilustrować” – opowiadała o wyspie. A rozdziały te to: O imieniu tej wyspy, O nabożeństwie w Islandiy i jakim je sposobem sprawują, O zwierzchności i rządzie, którego w tej ziemi swojej między sobą przestrzegają, O pagórkach i górach w Islandiy, O wodach w Islandiy, O zwierzętach w Islandiy, O ptastwie, O drogach w Islandiy, O sposobie żywienia się w Islandiy, O domach w Islandiy, O kondycji mieszkających abo obywatelów w Islandiy. Ponadto ekspozycja została wzbogacona eksponatami pochodzącymi z Islandii. W trzech gablotach rozłożono kamienie, fragmenty lawy i mech z wyspy, przedmioty folklorystyczne, biżuterię, Landnámabók oraz Íslendingabók wraz z ich polskimi tłumaczeniami wydanymi przez TPP-I, a także obydwa wydania reprintu książki Vettera.
 

Witryna z reprintem książki Vettera i wydawnictwami TPP-I

Na specjalnym wieszaku zaprezentowano islandzki strój zimowy, ilustrujący wzmiankę o owcach i wełnie. Ptactwo Islandii pokazano na znaczkach pocztowych, a na pocztówkach skarby kultury narodowej.
 

Gablota z naturalnymi eksponatami z Islandii

Dyrektor Muzeum Krzysztof Jakubowski otwiera wystawę; z lewej stoją: autorka zdjęć Anna Wojtyńska i komisarz  wystawy Regina Kardaś, z prawej prezes TPP-I Andrzej J. Michałek

 

Na otwarcie ekspozycji w poniedziałek 3 września 2001 r. przybyli członkowie Towarzystwa, przyjaciele Muzeum i miłośnicy Islandii, łącznie ponad 100 osób.

Pan Krzysztof Jakubowski, dyrektor Muzeum Ziemi wraz panem Andrzejem J. Michałkiem, prezesem Towarzystwa przywitali krótkimi przemówieniami gości, zebranych – korzystając ze słonecznej pogody – na tarasie przy sali wystawowej, wyjaśniając genezę i ideę wystawy.

Dyr. Jakubowski zwrócił uwagę, że nie przypadkiem na miejsce ekspozycji wybrano Muzeum Ziemi. Przecież swój niepowtarzalny krajobraz Islandia zawdzięcza właśnie przede wszystkim żywym procesom geologicznym – trzęsieniom ziemi i wybuchom wulkanicznym, a także licznym gejzerom, wodospadom i lodowcom.
 

Goście wernisażu

Goście oprócz katalogu otrzymali specjalnie wydany z tej okazji przez TPP-I reprint książki Vettera (II wyd.). Czekał na nich też polsko-islandzki poczęstunek, czyli miód pitny, tran i przysmak Islandczyków – Prince Polo.

Wystawa powstała dzięki dobrodziejom, firmom PPI-ETC i ISLAND oraz polskiemu przedstawicielowi Trade Council of Iceland. Serdecznie im dziękujemy.

Drodzy Czytelnicy, jeżeli w Waszym mieście byłaby możliwość pokazania tej wystawy, dajcie nam znać. Chcielibyśmy z nią objechać całą Polskę, tak aby zobaczyło ją jak najwięcej sympatyków Islandii.

Anna Wojtyńska

biuletyn Islandia 4/2001